CAD-CAM technologie : Digitaal gereedschap voor de instrumentmaker

De meeste orthopedisch instrumentmakers werken nog steeds in gips, maar CAD-CAM heeft de toekomst. Bob Wester, orthopedisch instrumentmaker bij Orthopedie-techniek Heiloo BV, is daarvan overtuigd. “Met CAD-CAM houd ik de regie over het ontwerpproces.”

“Kijk, dit model wil ik inkorten. Dat kan als ik hier iets weghaal, en deze maat een beetje aanpas. Dat is zo gebeurd, en je ziet meteen het resultaat.” Bob Wester, orthopedisch instrumentmaker en directeur van Orthopedie-techniek Heiloo BV, laat op het beeldscherm zien hoe hij met CAD-CAM (computer-aided design/computer aided manufacturing) een driedimensionaal ontwerp maakt van een pro­these. Wester is enthousiast over de mogelijkheden van CAD-CAM (Omega Tracer Systeem van Ortho-Europe). Ortho­pedie-techniek Heiloo werkt er ook al langer mee. “We zijn daarmee één van de voorlopers in de markt voor orthopedische producten.” De voordelen van CAD-CAM vergeleken met werken in gips zijn groot, legt Wester uit. Al beseft hij dat de meeste orthopedisch instrumentmakers nog steeds het liefst werken met gipsmodellen. “Veel collega’s zijn bang hun expertise kwijt te raken, als ze overstappen op CAD-CAM.” Die angst is ongegrond, stelt Wester. “Instrument­­makers hebben een schat aan ervaringskennis over hoe het lichaam van een cliënt zich kan gedragen. Wat doet het been, de huid, welke hindernissen kunnen we tegenkomen? Die kennis vormt de kern van ons vak, en die raken we niet kwijt met CAD-CAM. We hoeven alleen niet eindeloos meer te schaven aan een gipsmodel, maar kunnen met een muisklik het 3-D ontwerp verder verfijnen. Toen ik ooit als instrumentmaker begon, maakten we kokers van hout en aluminium. Ook die tijd is voorbij.”

Elektronisch dossier

Het ontwerpen van orthesen en prothesen met CAD-CAM verloopt sneller dan met gips. “Je kunt dus meer doen. Het kost veel tijd om iets in een gipsmodel te veranderen. Dat kan de drempel verhogen om nog iets aan te passen. Op een gegeven moment wil je klaar zijn. Omdat je met CAD-CAM sneller kunt ontwerpen, heb je meer tijd om het model verder bij te werken. En dat kun je ook heel precies doen. Gips bewerken met een grove vijl levert toch een minder nauwkeurig resultaat op dan een elektronische bewerking op een beeldscherm.“

En er is nog meer. Want met CAD-CAM kan de instrumentmaker ook sneller inspelen op lichamelijke veranderingen bij de cliënt. “We kunnen die meteen verwerken in het model dat we van hem in de computer hebben. Bovendien kunnen we voortbouwen op eerder gemaakte ontwerpen. Oude gipsmodellen kun je niet bewaren, dan zou de werkplaats vol staan, maar ontwerpen in CAD-CAM van Ortho-Europe kun je onbeperkt vastleggen.”

Wester heeft honderden ontwerpen in zijn laptop opgeslagen. “Als meneer Jansen, voor wie ik drie jaar geleden een prothese heb ontworpen, langskomt voor een nieuwe prothese, kan ik dat model er meteen bijhalen en aanpassen. Het lichaam van mensen verandert continu, met CAD-CAM kun je die veranderingen volgen. Er ontstaat zo een elektronisch dossier van al onze cliënten. Ontwerpen wordt daardoor teamwork, want die modellen zijn ook overdraagbaar. Het komt regelmatig voor dat ik met een collega samen achter het scherm zit en overleg over een ontwerp. Dat doe je met gips niet zo snel. Je gaat niet met z’n tweeën frezen aan een gipsmodel.”

CAD-CAM heeft nog een ander voordeel. Alle stappen in het ontwerpproces blijven zichtbaar in de computer. “Stel dat ik niet tevreden ben over een keuze die ik heb gemaakt. Dan kan ik dat opzoeken en corrigeren. De computer vormt als het ware mijn externe geheugen. Ik behoud daardoor overzicht over het gehele ontwerpproces, van begin tot eind.”

3-D-printers

Eén ding benadrukt Wester wel: de hogere ontwerpsnelheid betekent niet dat CAD-CAM goedkoper is dan werken in gips. “Om met CAD-CAM te werken, moet je investeren. Bovendien heeft software een hogere omloop­snelheid dan ambachtelijk gereedschap. Een werkplaats met alles wat daarbij hoort, gaat dertig jaar mee. Bij computerprogramma’s ligt dat anders. Sinds dit jaar werken we met een nieuw softwaresysteem. Enkele mede­werkers hebben daarvoor een training gevolgd bij Ortho-Europe. Dat kost geld. CAD-CAM levert veel op, maar je moet er ook veel voor doen.”

En de toekomst? Wester kan niet wachten tot de ontwikkelingen in de 3-D printers zover zijn, dat daarmee ook CAD-CAM-modellen kunnen worden geprint. “Als ik de computer dan de opdracht geef, begint vervolgens in de hoek van de werkruimte de printer te draaien. We sturen onze modellen nu nog naar een ander bedrijf, dat voor ons de productie doet. Maar ik zou graag grip willen houden op het gehele proces, van ontwerp tot productie. Met CAD-CAM hebben we meer regie over het ontwerp, met de komst van 3-D printers kunnen we ook de productie in eigen hand houden. Zover is het nog niet, maar ik ben ervan overtuigd dat dat wel gaat komen.”

Van gips naar beeldscherm
Bas Leermakers is clinical ondersteuner bij Ortho-Europe, leverancier van CAD-CAM-softwaresystemen zoals het Omega Tracer Systeem. Leermakers geeft trainingen aan orthopedisch instrumentmakers die met CAD-CAM gaan werken. Dat doen steeds meer instrumentmakers, constateert hij. “Dat komt doordat je er schoner en sneller mee kunt werken. Bovendien kun je de modellen die je hebt gemaakt, opslaan in de computer.” De instrumentmakers leren veel van de trainingen, vindt hij. “Het is voor hen veelal de eerste kennismaking met CAD-CAM. Daarna gaan ze er in de praktijk mee verder. Want alleen door veel ervaring op te doen, raak je ermee vertrouwd.”

deel: Email to someoneGoogle+Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn
MENU